ICANN là gì? Tìm hiểu A-Z về vai trò, cơ chế và chính sách của ICANN

ICANN là tổ chức chịu trách nhiệm quản lý và điều phối hệ thống tên miền (DNS) trên toàn cầu. Đây là cơ quan đóng vai trò cốt lõi trong việc đảm bảo Internet vận hành ổn định, an toàn và không bị gián đoạn. Nhờ ICANN, mọi website trên thế giới đều có thể được truy cập thống nhất thông qua địa chỉ tên miền. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về ICANN là gì, cùng vai trò, cơ chế hoạt động và các chính sách quan trọng mà tổ chức này đảm nhận.

Những điểm chính

1. Khái niệm ICANN: Là một tổ chức phi lợi nhuận quốc tế chịu trách nhiệm quản lý và điều phối các thành phần kỹ thuật cốt lõi của Internet như tên miền và địa chỉ IP.
2. Vai trò chính của ICANN: Bao gồm việc quản lý hệ thống tên miền, phân bổ địa chỉ IP, giám sát các máy chủ gốc và xây dựng các chính sách để đảm bảo Internet hoạt động ổn định và an toàn.
3. Tầm quan trọng của ICANN: Giúp người dùng dễ dàng truy cập Internet bằng tên miền thay vì địa chỉ IP, đảm bảo hoạt động thống nhất trên toàn cầu và thúc đẩy sự cạnh tranh trong thị trường tên miền.
4. Các chủ thể trong hệ thống của ICANN: Gồm bốn bên chính là nhà quản lý cơ sở dữ liệu (Registry), nhà đăng ký (Registrar), người đăng ký (Registrant) và các đại lý bán lại (Reseller).
5. Cách ICANN quản lý tên miền và địa chỉ IP: Điều phối việc cấp phát tên miền cấp cao nhất (TLD), phân bổ các khối địa chỉ IP cho các tổ chức khu vực và giám sát hoạt động của các máy chủ gốc.
6. Cơ chế bảo vệ quyền lợi của ICANN: Cung cấp các cơ chế để phản đối việc đăng ký tên miền mới, giải quyết tranh chấp và bảo vệ thương hiệu thông qua Trademark Clearinghouse.
7. Cơ cấu tổ chức và quy trình vận hành: Hoạt động dựa trên mô hình nhiều bên liên quan, với một quy trình ra quyết định minh bạch, có sự tham gia của nhiều nhóm lợi ích khác nhau.
8. Các khái niệm liên quan: Giải thích các thuật ngữ kỹ thuật cốt lõi như DNS, địa chỉ IP và WHOIS trong mối quan hệ với vai trò quản lý của ICANN.
9. ICANN và tên miền Việt Nam: Mô tả cách ICANN cho phép đăng ký tên miền theo ngôn ngữ riêng và vai trò của Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam trong việc đóng góp ý kiến cho ICANN.
10. Trách nhiệm giải trình của ICANN: Chịu trách nhiệm giải trình thông qua cả cơ chế pháp lý bên ngoài theo luật pháp Hoa Kỳ và các cơ chế giám sát nội bộ của tổ chức.
11. Đăng ký tên miền uy tín cùng Vietnix: Có được lựa chọn nhà đăng ký uy tín với giá cạnh tranh, giao diện quản lý trực quan và hỗ trợ tận tâm 24/7.
12. Câu hỏi thường gặp: Giải đáp các thắc mắc liên quan đến ICANN.

ICANN là gì?

ICANN (viết tắt của Internet Corporation for Assigned Names and Numbers) là một tổ chức phi lợi nhuận quốc tế, chịu trách nhiệm quản lý và điều phối hệ thống tên miền (DNS), địa chỉ IP và các định danh duy nhất khác trên Internet. Được thành lập vào năm 1998 tại Hoa Kỳ, ICANN đóng vai trò cốt lõi trong việc đảm bảo mạng Internet toàn cầu hoạt động ổn định, an toàn và thống nhất.

ĐĂNG KÝ NGAY TÊN MIỀN CHO DOANH NGHIỆP CỦA BẠN

Kiểm tra

Vai trò chính của tổ chức ICANN

ICANN không kiểm soát nội dung trên Internet (như ngăn chặn thư rác hay kiểm duyệt thông tin). Thay vào đó, nhiệm vụ của tổ chức này tập trung vào hạ tầng kỹ thuật:

• Quản lý hệ thống tên miền (DNS): ICANN điều phối sự phân bổ các tên miền cấp cao nhất (như .com, .net, .org) và các tên miền quốc gia.
• Phân phối địa chỉ IP: ICANN phối hợp với IANA (Internet Assigned Numbers Authority) để phân bổ các khối địa chỉ IP (IPv4 và IPv6) cho các tổ chức quản lý khu vực, đảm bảo không có hai thiết bị nào trên thế giới có địa chỉ IP trùng nhau.
• Quản lý hệ thống máy chủ gốc (Root Servers): ICANN giám sát và phối hợp hoạt động của 13 hệ thống máy chủ gốc quan trọng, giúp định hướng lưu lượng truy cập trên toàn cầu.
• Xây dựng chính sách: Tổ chức này phát triển các quy định và chính sách để đảm bảo sự cạnh tranh công bằng và an toàn trong thị trường tên miền.

Tại sao ICANN quan trọng?

• Dễ dàng truy cập: Thay vì phải nhớ những dãy số IP phức tạp (ví dụ: 192.168.1.1), ICANN giúp bạn truy cập web bằng các tên miền dễ nhớ (như google.com).
• Hoạt động thống nhất: Đảm bảo mọi thiết bị trên thế giới đều tuân theo một chuẩn giao tiếp chung, giúp kết nối toàn cầu không bị gián đoạn.
• Thúc đẩy cạnh tranh: Quản lý việc mở rộng các đuôi tên miền mới (gTLD), tạo sân chơi cho các doanh nghiệp và tổ chức phát triển thương hiệu số.

Các chủ thể trong hệ thống của ICANN

Hệ thống quản lý tên miền hoạt động dựa trên sự tương tác chặt chẽ giữa các bên:

• Registry Operator (Nhà quản lý cơ sở dữ liệu): Là đơn vị quản lý cơ sở dữ liệu của các đuôi tên miền cụ thể (ví dụ: Verisign quản lý đuôi .com).
• Registrar (Nhà đăng ký): Là các công ty được ICANN ủy quyền để bán tên miền cho công chúng (ví dụ: GoDaddy, Namecheap, Vietnix,…). Họ phải trả phí cho ICANN và Registry để duy trì hoạt động.
• Registrant (Người đăng ký): Là cá nhân hoặc tổ chức mua và sở hữu tên miền (khách hàng cuối cùng).
• Reseller (Đại lý): Các đơn vị bán lại tên miền thông qua Registrar và thường không làm việc trực tiếp với ICANN.

Cơ chế hoạt động:

Khi người dùng (Registrant) mua tên miền, phí dịch vụ sẽ được phân bổ như sau:

• Registrant trả phí cho Registrar (bao gồm phí đăng ký và phí ICANN).
• Registrar trả phí ủy quyền và phí giao dịch cho ICANN.
• Registrar cũng trả phí duy trì cho Registry Operator.

ICANN đóng vai trò then chốt trong việc điều phối các yếu tố kỹ thuật cốt lõi của Internet, đảm bảo tính duy nhất và khả năng kết nối toàn cầu.

Cấu tạo của một tên miền

Một tên miền được cấu thành từ hai phần chính và được phân tách bởi dấu chấm:

• Miền cấp cao nhất (TLD): Là phần tử ở bên phải dấu chấm (ví dụ: “.com”, “.net”). Mỗi TLD được quản lý bởi một Cơ quan đăng ký (Registry) duy nhất, cơ quan này lưu giữ danh sách tất cả các tên miền và địa chỉ IP liên kết nằm dưới TLD đó.
• Tên miền đăng ký: Là phần tử ở bên trái dấu chấm, thường là tên công ty hoặc tổ chức mà người dùng đăng ký. Đây là tên được sử dụng cho website, email, và được hệ thống DNS dùng để giúp mọi người tìm thấy trang web của bạn.

Phối hợp phân bổ địa chỉ IP

Cũng giống như tên miền, mỗi địa chỉ IP trên Internet là duy nhất. ICANN không trực tiếp cấp IP, nhưng điều phối và quản lý việc phân bổ thông qua các Cơ quan đăng ký khu vực (RIR – Regional Internet Registry). ICANN giữ vai trò là kho lưu trữ trung tâm cho toàn bộ dải địa chỉ IP, sau đó phân phối cho 5 RIR trên thế giới để tiếp tục cấp phát cho nhà mạng, tổ chức hoặc doanh nghiệp. Cơ chế này giúp tránh trùng lặp địa chỉ IP, duy trì tính nhất quán và bảo mật cho toàn bộ hệ thống mạng Internet toàn cầu.

Vai trò của ICANN đối với máy chủ gốc (Root Servers)

Hệ thống Internet toàn cầu vận hành dựa trên 13 máy chủ gốc (Root Servers), được đặt tại nhiều khu vực khác nhau trên thế giới. Tất cả các máy chủ này đều lưu trữ một bản sao của cùng một file, đóng vai trò là chỉ mục chính của sổ địa chỉ Internet, giúp định tuyến người dùng đến đúng đích khi nhập tên miền. 

ICANN chịu trách nhiệm giám sát, kiểm tra và đảm bảo tính chính xác của các máy chủ gốc, giúp hệ thống DNS hoạt động ổn định và an toàn. Dù mỗi máy chủ gốc được vận hành độc lập bởi các tổ chức khác nhau, họ vẫn phải phối hợp chặt chẽ với ICANN để đảm bảo mọi thay đổi trên Internet được cập nhật đồng bộ.

Mối quan hệ giữa ICANN và Nhà đăng ký tên miền (Registrar)

Nhà đăng ký tên miền (Registrar) là các tổ chức hoặc doanh nghiệp được ICANN công nhận để cung cấp dịch vụ đăng ký tên miền cho người dùng cuối. Registrar đóng vai trò là cầu nối giữa ICANN/Registry và người dùng, giúp đăng ký, quản lý, thu phí và hỗ trợ kỹ thuật liên quan đến tên miền.

Các Registrar phải trả phí công nhận cho ICANN và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định quản lý tên miền quốc tế. Việc lựa chọn một Registrar uy tín là rất quan trọng, đảm bảo tên miền của bạn được bảo vệ, hoạt động ổn định và tránh rủi ro mất quyền sở hữu. Nếu bạn đang tìm kiếm một nhà đăng ký tên miền uy tín, giá rẻ tại Việt Nam, Vietnix chính là lựa chọn đáng tin cậy giúp bạn quản lý tên miền hiệu quả và an toàn.

ICANN thực hiện vai trò bảo vệ tên miền thông qua ba cơ chế chính, nhằm đảm bảo sự công bằng, minh bạch và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan:

Phản đối đăng ký tên miền cấp cao nhất mới

Cơ chế này cho phép các chính phủ, tổ chức, cá nhân hoặc doanh nghiệp có quyền gửi hồ sơ phản đối việc đăng ký một tên miền cấp cao mới (TLD). Việc phản đối có thể được đưa ra nếu tên miền mới đó được cho là xâm phạm lợi ích hợp pháp, gây nhầm lẫn với tên miền hoặc thương hiệu hiện có hoặc vi phạm các nguyên tắc đạo đức, xã hội được quốc tế công nhận. Mục tiêu của cơ chế này là ngăn chặn sự lạm dụng và đảm bảo tính toàn vẹn của hệ thống tên miền.

Giải quyết tranh chấp với ICANN

Các tổ chức và doanh nghiệp có quyền khiếu nại lên ICANN khi nhà quản lý tên miền gốc có hành vi xâm phạm lợi ích hoặc hoạt động trái với hợp đồng đã ký kết khi cấp tên miền mới. ICANN sẽ xem xét các khiếu nại này và đưa ra các biện pháp xử lý phù hợp để giải quyết tranh chấp một cách công bằng, bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan và duy trì trật tự trong quản lý tên miền.

Cơ chế đăng ký thương hiệu

Cơ chế này tập trung vào việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và thương hiệu trong không gian tên miền mới, hoạt động dựa trên cơ sở dữ liệu của Trademark Clearinghouse (TMCH). ICANN cung cấp hai dịch vụ chính cho các tổ chức, doanh nghiệp có thương hiệu đã đăng ký:

• Dịch vụ Sunrise: Đây là giai đoạn ưu tiên cho phép các chủ sở hữu thương hiệu đã đăng ký nhãn hiệu của họ tại TMCH được đăng ký sớm các tên miền trùng hoặc tương tự với tên thương hiệu đó. Việc này diễn ra trước khi tên miền được mở rộng cho công chúng đăng ký đại trà, giúp chủ thương hiệu giành quyền kiểm soát các tên miền quan trọng liên quan đến nhãn hiệu của mình.
• Dịch vụ Trademark Claim: Sau giai đoạn Sunrise, khi bất kỳ ai đăng ký một tên miền mới trùng với một thương hiệu đã được TMCH công nhận, chủ sở hữu thương hiệu đó sẽ nhận được thông báo. Điều này cho phép họ có hành động kịp thời nếu phát hiện có sự đăng ký tên miền có khả năng gây nhầm lẫn hoặc xâm phạm thương hiệu.

ICANN vận hành dựa trên mô hình nhiều bên liên quan, đảm bảo các quyết định được đưa ra cân bằng, công khai và có sự tham gia của nhiều nhóm lợi ích khác nhau trên Internet.

Cơ cấu tổ chức ICANN

Cấu trúc ICANN được tạo thành từ nhiều nhóm đại diện cho các phần khác nhau của Internet:

• Tổ chức Hỗ trợ: Đại diện cho các lĩnh vực cốt lõi như địa chỉ IP, tên miền và tên miền cấp cao nhất theo mã quốc gia, đóng góp ý kiến để đưa ra quyết định.
• Ủy ban Cố vấn: Cung cấp lời khuyên cho ICANN, bao gồm đại diện chính phủ, các nhà khai thác máy chủ gốc, chuyên gia bảo mật và quyền riêng tư và cộng đồng người dùng.
• Hội đồng Quản trị: Là cơ quan ra quyết định cuối cùng của ICANN, bao gồm 21 thành viên (15 có quyền biểu quyết) được lựa chọn từ các tổ chức hỗ trợ và ủy ban đề cử độc lập.

Quy trình ra quyết định của ICANN

Quy trình ra quyết định của ICANN mang tính minh bạch và lặp lại:

1. Đề xuất: Các Tổ chức Hỗ trợ hoặc Ủy ban Cố vấn đề xuất những thay đổi hoặc nêu lên các mối quan tâm đối với mạng Internet hiện tại.
2. Xem xét công khai: Đề xuất được thảo luận và tạo thành một báo cáo để phát hành, cho phép các nhóm khác trong hệ thống ICANN và công chúng xem xét, phản hồi.
3. Quyết định cuối cùng: Báo cáo tổng hợp phản hồi được trình lên Hội đồng Quản trị để xem xét và đưa ra quyết định chấp thuận hoặc từ chối. Nếu bị từ chối, vấn đề thường được gửi lại cho các tổ chức hỗ trợ có liên quan để sửa đổi trước khi được cân nhắc lại.

DNS

DNS là hệ thống giúp chuyển đổi tên miền (ví dụ: vietnix.vn) thành địa chỉ IP (ví dụ: 103.179.188.99). Trong ngữ cảnh ICANN, tổ chức này quản lý DNS root zone (khu vực gốc của DNS). Đây là thành phần cốt lõi, chứa thông tin về các máy chủ tên miền cho tất cả các TLD, đảm bảo hệ thống DNS toàn cầu hoạt động thống nhất.

Địa chỉ IP

Địa chỉ IP là một địa chỉ số duy nhất được gán cho mỗi thiết bị (máy tính, điện thoại) khi kết nối vào mạng Internet. Cần phân biệt rõ tên miền là nhãn hiệu thân thiện với người dùng, còn địa chỉ IP là địa chỉ kỹ thuật mà máy tính sử dụng. ICANN điều phối việc phân bổ các khối địa chỉ IP toàn cầu cho các RIRs và đảm bảo tính duy nhất.

WHOIS

WHOIS là một dịch vụ cho phép bạn tra cứu thông tin liên hệ công khai của người đã đăng ký một tên miền (registrant). Thông tin này có thể bao gồm tên, email, và địa chỉ của chủ sở hữu, quản trị viên. ICANN đặt ra các chính sách yêu cầu Nhà đăng ký tên miền phải duy trì dữ liệu WHOIS chính xác. Tuy nhiên, do các quy định về quyền riêng tư (như GDPR của Châu Âu), một số thông tin WHOIS có thể được ẩn đi. Vietnix cung cấp dịch vụ ẩn thông tin WHOIS (ID Protect) giúp bảo vệ quyền riêng tư cho chủ sở hữu tên miền.

Cơ chế đăng ký tên miền ngôn ngữ riêng của ICANN

Kể từ năm 2012, ICANN đã triển khai chương trình Tên miền cấp cao nhất mới (new TLDs), cho phép sử dụng ngôn ngữ riêng của các quốc gia (như tên miền Tiếng Việt) thay vì chỉ giới hạn ở các tên miền quốc gia (.vn) hay khu vực (.edu). ICANN đảm bảo quá trình xét duyệt tuân thủ nguyên tắc bảo vệ lợi ích quốc gia, cộng đồng và quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời có các cơ chế phản đối, giải quyết tranh chấp và bảo hộ thương hiệu minh bạch.

Vai trò của Bộ TT&TT (GAC) trong ICANN

Bộ Thông tin và Truyền thông (Bộ TT&TT) đã cử đại diện tham gia vào Ban tư vấn các Chính phủ (GAC) của ICANN. GAC được xem là một tổ chức có ảnh hưởng lớn nhất đối với ICANN. Sự tham gia của Việt Nam vào GAC nhằm mục đích theo dõi và đưa ra ý kiến chính thức đối với ICANN, góp ý vào việc xây dựng các quy định, đặc biệt là ngăn chặn các đăng ký tên miền cấp cao nhất mới có nguy cơ xâm phạm đến lợi ích quốc gia và cộng đồng.

Ai chịu trách nhiệm giải trình cho ICANN?

ICANN chịu trách nhiệm giải trình theo hai cơ chế chính, đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ:

• Trách nhiệm giải trình bên ngoài: Với tư cách là một tổ chức phi lợi nhuận công cộng được thành lập tại Bang California, ICANN phải tuân theo luật pháp Hoa Kỳ và có thể bị đưa ra tòa thông qua hệ thống tư pháp Hoa Kỳ.
• Trách nhiệm giải trình nội bộ: ICANN chịu sự quản lý của Hội đồng quản trị toàn cầu, Ủy ban tư vấn đề cử độc lập, cùng các cơ chế kiểm tra như Ủy ban xem xét lại, Cơ quan đánh giá độc lập và Thanh tra viên, đảm bảo tính minh bạch, liêm chính và trách nhiệm trong mọi hoạt động.

Đăng ký tên miền uy tín cùng Vietnix: Nền tảng vững chắc cho website của bạn

Việc lựa chọn một nhà đăng ký tên miền uy tín là bước đầu tiên và quan trọng nhất để xây dựng sự hiện diện trực tuyến vững chắc. Vietnix là nhà đăng ký tên miền tại Việt Nam chuyên nghiệp, đáng tin cậy, giúp bạn dễ dàng sở hữu tên miền ưng ý và bắt đầu hành trình phát triển website.

Khi đăng ký tên miền tại Vietnix, bạn không chỉ nhận được một địa chỉ website đơn thuần mà còn được hưởng hàng loạt lợi ích vượt trội. Vietnix đảm bảo quyền sở hữu hợp pháp và lâu dài cho tên miền của bạn, đồng thời cung cấp hỗ trợ kỹ thuật tận tâm 24/7 và giao diện quản lý tên miền thân thiện, trực quan. Hãy để Vietnix đồng hành cùng bạn trên con đường xây dựng và phát triển website, bắt đầu từ việc lựa chọn tên miền hoàn hảo ngay hôm nay!

Thông tin liên hệ:

• Website: https://vietnix.vn/
• Hotline: 1800 1093
• Email: sales@vietnix.com.vn
• Địa chỉ: 265 Hồng Lạc, Phường Bảy Hiền, Thành Phố Hồ Chí Minh

ICANN đóng vai trò không thể thiếu trong việc duy trì một Internet ổn định, an toàn và có thể tương tác toàn cầu. Việc hiểu rõ và tuân thủ các quy định của ICANN khi đăng ký và sử dụng tên miền là rất quan trọng. Vietnix cam kết cung cấp dịch vụ tên miền chuyên nghiệp, tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế, giúp bạn an tâm xây dựng sự hiện diện trực tuyến.