FOUT là gì? So sánh điểm khác biệt giữa FOUT, FOIT và Font-Display

FOUT là hiện tượng văn bản hiển thị tạm thời với phông chữ dự phòng trước khi chuyển sang phông chữ web tùy chỉnh trong quá trình tải trang. Trong bài viết này, mình sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết về FOUT, từ ưu nhược điểm, so sánh với FOIT, đến cách tận dụng font-display và các kỹ thuật tối ưu để kiểm soát trải nghiệm hiển thị phông chữ trên website.

Những điểm chính

• Khái niệm: Hiểu rõ FOUT là hiện tượng văn bản hiển thị với phông chữ dự phòng, giúp bạn nhận biết bản chất và cách nó hoạt động trong quá trình tải trang.
• Ưu và nhược điểm: Đánh giá được ưu điểm về tốc độ hiển thị nội dung và nhược điểm về trải nghiệm thị giác, giúp bạn đưa ra quyết định có nên sử dụng chiến lược này hay không.
• Chiến lược hiển thị font: Nắm vững vai trò và các giá trị của thuộc tính font-display, giúp bạn kiểm soát chi tiết cách trình duyệt xử lý phông chữ và lựa chọn chiến lược phù hợp nhất.
• Cách giảm thiểu lỗi: Tìm hiểu các phương pháp tối ưu từ việc preload font đến sử dụng định dạng hiện đại, giúp bạn giảm thiểu tác động tiêu cực của FOUT và cải thiện trải nghiệm người dùng.
• So sánh FOUT, FOIT và font-display: Phân biệt rõ ràng sự khác biệt về cách hiển thị, mục tiêu và trải nghiệm người dùng, giúp bạn lựa chọn đúng chiến lược phù hợp nhất với yêu cầu của website.
• Công cụ đo lường: Khám phá các công cụ đo lường hiệu suất phông chữ, giúp bạn có phương pháp khách quan để đánh giá và tối ưu hóa quá trình tải font.
• Giới thiệu Vietnix: Biết đến Vietnix là nhà cung cấp hạ tầng hosting được tối ưu, giúp bạn có một nền tảng vững chắc để giảm thiểu FOUT và tăng tốc độ hiển thị cho website WordPress.
• Câu hỏi thường gặp: Được giải đáp các thắc mắc phổ biến liên quan đến FOUT.

FOUT là gì?

FOUT (Flash of Unstyled Text) là hiện tượng xảy ra khi trình duyệt hiển thị văn bản bằng font mặc định trước, sau đó mới chuyển sang font web tuỳ chỉnh khi font tải xong. Trong vài giây đầu, người dùng sẽ thấy chữ hiển thị với một font khác, sau đó font chuẩn của website mới xuất hiện, tạo ra cảm giác giật nhẹ ở phần chữ.

Về bản chất, FOUT là hệ quả của cách trình duyệt ưu tiên hiển thị nội dung càng sớm càng tốt: tải HTML trước, render text bằng font có sẵn trong hệ thống, rồi thay bằng font web khi file font được load xong. Trong thực tế, nhiều frontend developer chấp nhận hoặc chủ động dùng FOUT (qua font-display: swap) để người dùng đọc được nội dung ngay, thay vì để chữ biến mất trong giai đoạn font chưa tải xong như FOIT (Flash of Invisible Text).

Ví dụ đơn giản với CSS:

@font-face {
  font-family: 'MyFont';
  src: url('/fonts/MyFont.woff2') format('woff2');
  font-display: swap; /* Kích hoạt hành vi FOUT */
}

body {
  font-family: 'MyFont', Arial, sans-serif;
}

Trong trường hợp này, trình duyệt sẽ dùng trước font hệ thống như Arial, sau đó tự động thay bằng MyFont khi tải xong, giúp nội dung xuất hiện ngay dù hiệu ứng nháy font vẫn có thể xảy ra.

Ưu nhược điểm của FOUT

Chiến lược hiển thị font với thuộc tính font-display

Thuộc tính font-display trong @font-face quyết định cách trình duyệt xử lý font web trong giai đoạn tải, ảnh hưởng trực tiếp tới FOUT, FOIT và mức ổn định giao diện.

• font-display: auto: Trình duyệt tự chọn chiến lược mặc định, thường là kiểu FOIT trong một khoảng thời gian chờ rồi mới hiển thị text khi font tải xong. Phù hợp khi không có yêu cầu tối ưu cụ thể về FOUT hoặc layout shift.
• font-display: block: Trình duyệt chặn hiển thị text bằng font dự phòng trong một khoảng thời gian ngắn, text có thể mất tạm thời cho đến khi font tải xong. Cách này ưu tiên tính nhất quán về font nhưng đánh đổi khả năng đọc trong thời gian chờ.
• font-display: swap: Văn bản hiển thị ngay với fallback font, sau đó tự động chuyển sang font tùy chỉnh khi sẵn sàng, tạo ra FOUT. Chiến lược này cân bằng giữa tốc độ hiển thị nội dung và việc áp dụng font thương hiệu.
• font-display: fallback: Thời gian chặn ngắn hơn block, nếu font không tải đủ nhanh, trình duyệt giữ nguyên fallback và không cố gắng thay font nữa. Cách này giảm chuyển động font và hạn chế layout shift trên kết nối chậm.
• font-display: optional: Ưu tiên hiệu năng, nếu font tải rất nhanh thì áp dụng, nếu không thì trình duyệt có thể bỏ qua và dùng fallback hoàn toàn. Phù hợp cho người dùng mạng yếu hoặc thiết bị di động cần tối ưu hiệu suất.

Ví dụ cấu hình nhiều font với chiến lược khác nhau:

@font-face {
  font-family: 'Lora';
  src: url('/fonts/Lora.woff2') format('woff2');
  font-display: fallback;
}

@font-face {
  font-family: 'OpenSans';
  src: url('/fonts/OpenSans.woff2') format('woff2');
  font-display: swap;
}

body {
  font-family: 'Lora', 'OpenSans', serif;
}

Cách giảm thiểu lỗi FOUT

Để giảm FOUT, bạn cần tối ưu cả cách tải font lẫn hạ tầng phục vụ file font cho người dùng:

• Preload font quan trọng: Thêm thẻ <link rel="preload" as="font"> cho các web font đang dùng ở phần đầu trang, giúp trình duyệt bắt đầu tải font ngay khi nhận HTML, từ đó rút ngắn thời gian hiển thị bằng fallback font.
• Self-host Google Fonts: Thay vì gọi Google Fonts qua CDN, tải file font về và lưu trên cùng server với website, giúp giảm độ trễ DNS, giảm số request ra ngoài và ổn định tốc độ tải font hơn.
• Chọn fallback font tương đồng: Cấu hình stack font với fallback có kiểu dáng gần giống web font chính, ví dụ Open Sans đi kèm Arial, để khi chuyển từ fallback sang web font, thay đổi về chiều rộng chữ và khoảng cách dòng ở mức thấp.
• Dùng font-display hợp lý: Thiết lập font-display: swap hoặc fallback trong @font-face để trình duyệt luôn hiển thị text với fallback, sau đó thay bằng web font khi sẵn sàng, tránh trạng thái chữ bị ẩn và giảm thời gian nhấp nháy font.
• Ưu tiên định dạng font hiện đại: Sử dụng định dạng WOFF2 thay cho TTF hoặc OTF vì WOFF2 có kích thước tệp nhỏ hơn và giải nén nhanh hơn, giúp font tải nhanh hơn trên mạng thực tế.
• Giảm dung lượng bằng subset ký tự: Chỉ giữ lại các ký tự cần dùng (ví dụ Latin cơ bản, tiếng Việt) thay vì tải toàn bộ bộ ký tự mặc định, có thể dùng các công cụ subset để tạo file font nhỏ gọn hơn.
• Tận dụng bộ nhớ đệm khi tự lưu trữ font: Khi font được lưu trên chính server ứng dụng, có thể cấu hình cache header dài hạn để trình duyệt reuse font cho các lần truy cập sau, giảm số lần tải lại và giảm khả năng FOUT lặp lại.
• Sử dụng font hệ thống khi phù hợp: Với ứng dụng có giao diện nhiều màn hình hoặc dashboard, dùng font hệ thống như -apple-system, Roboto, Segoe UI giúp hiển thị tức thì vì font đã có sẵn trong thiết bị, hầu như không gặp FOUT.

Với website WordPress có nhiều nội dung văn bản và web font, kết hợp các kỹ thuật trên cùng WordPress Hosting được tối ưu hiệu năng tại Vietnix giúp rút ngắn thời gian phản hồi server, tăng tốc tải file font và giảm đáng kể hiện tượng FOUT trong trải nghiệm thực tế của người dùng.

So sánh FOUT, FOIT và Font-Display

FOUT, FOIT và thuộc tính font-display đều liên quan đến cách trình duyệt tải và hiển thị web font, tác động trực tiếp tới tốc độ hiển thị chữ và cảm nhận của người dùng trong giai đoạn đầu tải trang nhưng mỗi cơ chế ưu tiên một mục tiêu khác nhau về tốc độ, tính nhất quán font và mức độ chấp nhận FOUT/FOIT. Bảng dưới đây sẽ tổng hợp các điểm khác biệt chính, giúp bạn dễ lựa chọn chiến lược phù hợp:

Công cụ đo lường hiệu suất phông chữ

Để đánh giá FOUT, FOIT và hiệu suất tải phông chữ một cách khách quan, bạn nên dùng các công cụ chuyên đo lường giai đoạn font loading và tác động lên hiển thị dưới đây:

• Lighthouse (Chrome DevTools): Kiểm tra font chặn hiển thị, gợi ý dùng font-display phù hợp để giữ văn bản luôn hiển thị trong quá trình tải web font.
• WebPageTest: Cung cấp biểu đồ waterfall chi tiết, giúp nhìn rõ thời điểm request font được gửi, thời gian tải xong và ảnh hưởng lên các mốc như First Contentful Paint.
• Chrome Performance Panel: Cho phép ghi lại phiên render, quan sát trực quan thời điểm chữ xuất hiện, khi nào web font được áp dụng và mức độ FOUT/FOIT trên từng lần tải trang.
• FontFaceSet API: Hỗ trợ đo lường bằng JavaScript, có thể lắng nghe sự kiện document.fonts.ready để biết khi nào toàn bộ font đã tải xong, từ đó gắn thêm class, trigger animation hoặc log số liệu tùy chỉnh.

Vietnix – Nhà cung cấp hạ tầng hosting tối ưu để giảm FOUT trên WordPress

Qua quá trình tiếp xúc với nhiều khách hàng tối ưu và vận hành website WordPress, Vietnix nhận thấy hiệu suất tải phông chữ không chỉ phụ thuộc vào cấu hình CSS, mà còn phụ thuộc mạnh vào hạ tầng hosting phía sau. Với các website nội dung, blog hoặc doanh nghiệp vừa và nhỏ, WordPress Hosting tại Vietnix cung cấp môi trường tối ưu sẵn cho WordPress, sử dụng ổ cứng NVMe, web server hiện đại và hệ thống cache giúp rút ngắn thời gian phản hồi, hỗ trợ giảm FOUT và tăng tốc hiển thị trang.

Đối với các website thương mại điện tử, landing page chạy quảng cáo hoặc dự án có lượng truy cập lớn, gói MaxSpeed Hosting mang lại tài nguyên cao cấp hơn với CPU AMD EPYC, hạ tầng tối ưu chuyên sâu cho WordPress và các kỹ thuật tăng tốc nâng cao, giúp thời gian tải HTML, CSS và web font ổn định ngay cả khi tải cao.

Đội ngũ kỹ thuật Vietnix luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn kiểm tra thời gian tải font, tinh chỉnh cấu hình font-display, cache và CDN để FOUT được kiểm soát tốt hơn trong môi trường thực tế.

Thông tin liên hệ:

• Website: https://vietnix.vn/
• Hotline: 1800 1093
• Email: sales@vietnix.com.vn
• Địa chỉ: 265 Hồng Lạc, Phường Bảy Hiền, Thành Phố Hồ Chí Minh

FOUT là một phần của chiến lược tải phông chữ, luôn gắn với cách cấu hình @font-face, font-display và cách tổ chức web font trong dự án. Khi hiểu rõ sự khác biệt giữa FOUT, FOIT và các giá trị font-display, bạn có thể chọn cấu hình phù hợp với từng loại website, cân bằng giữa tốc độ hiển thị nội dung, tính ổn định của giao diện và khả năng duy trì phông chữ thương hiệu.